\n
Rekonkwista<\/strong> (hiszp., port. reconquista – ponowne zdobycie) \u2013 walka chrze\u015bcijan o wyparcie Maur\u00f3w z P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, trwaj\u0105ca od VIII do XV wieku.<\/p>\n <\/p>\n Wyp\u0119dzanie muzu\u0142man\u00f3w zosta\u0142o zapocz\u0105tkowane przez pierwszego kr\u00f3la Asturii, don Pelayo (718-737), kt\u00f3ry zbuntowawszy si\u0119 w 718 przeciwko naje\u017ad\u017acom, wyda\u0142 walk\u0119 Maurom w g\u00f3rach Asturii. Punktem zwrotnym w historii Hiszpanii jest bitwa pod Covadonga, do kt\u00f3rej dosz\u0142o w roku 722. Jego synowie oraz dalsi potomkowie kontynuowali te dzia\u0142ania, dop\u00f3ki nie wyp\u0119dzili wszystkich Arab\u00f3w. W tym samym czasie we wschodniej cz\u0119\u015bci p\u00f3\u0142wyspu, frankijscy w\u0142adcy ustanowili Marchi\u0119 Hiszpa\u0144sk\u0105 na terenie dzisiejszych Pirenej\u00f3w oraz Katalonii, podbijaj\u0105c Giron\u0119 w 785 oraz Barcelon\u0119 w 801. By\u0142a to strefa oddzielaj\u0105ca posiad\u0142o\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie od teren\u00f3w zaj\u0119tych przez muzu\u0142man\u00f3w.<\/p>\n Rekonkwista nie by\u0142a jednak zawsze procesem jednocz\u0105cym chrze\u015bcija\u0144skich w\u0142adc\u00f3w do walki z muzu\u0142manami, a pa\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skie zajmuj\u0105ce tereny p\u00f3\u0142nocnej Hiszpanii walczy\u0142y cz\u0119sto ze sob\u0105. Kr\u00f3lestwo Asturii zosta\u0142o uformowane pomi\u0119dzy \u0142a\u0144cuchami g\u00f3rskimi p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Hiszpanii, a za swoj\u0105 stolic\u0119 obra\u0142o Oviedo. Baskowie z Nawarry zajmowali tereny pirenejskie oraz doliny w obr\u0119bie Las Navas de Tolosa. Militarne os\u0142abienie Umajjad\u00f3w w Hiszpanii zapocz\u0105tkowa\u0142o proces tworzenia si\u0119 Kr\u00f3lestwa Le\u00f3nu, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci zdoby\u0142o w ko\u0144cu w 913. Sancho III z Nawarry, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 przyw\u00f3dca wojskowy, obsadzi\u0142 swojego syna Ferdynanda na tronie kastylijskim w 1028, przesuwaj\u0105c dzia\u0142ania militarne jeszcze dalej na po\u0142udnie. Ferdynand by\u0142 roztropnym oraz pobo\u017cnym monarch\u0105, kt\u00f3ry zjednoczy\u0142 Nawarr\u0119, Galici\u0119, Asturi\u0119 oraz Le\u00f3n. Jako \u017ce primogenitura salicka nie by\u0142a w\u00f3wczas znana w Hiszpanii, po jego \u015bmierci w 1065 ziemie zosta\u0142y rozdzielone pomi\u0119dzy syn\u00f3w – Alfonsa VI, Sancha II oraz Garc\u00ed\u0119 z Galicji. Alfons pr\u00f3bowa\u0142 zagarn\u0105\u0107 ziemie Sancha, jednak ten, widocznie wdaj\u0105c si\u0119 w ojca, b\u0119d\u0105cego nieprzeci\u0119tnym dow\u00f3dc\u0105, pokona\u0142 go oraz zes\u0142a\u0142 na wygnanie. Garc\u00eda nigdy nie rz\u0105dzi\u0142, a swoje kr\u00f3tkie \u017cycie sp\u0119dzi\u0142 w wi\u0119zieniu.<\/p>\n \u015amier\u0107 Sancha II w 1072 oznacza\u0142a powr\u00f3t do w\u0142adzy Alfonsa VI, przejmuj\u0105cego wszystkie domeny Ferdynanda I. Alfons by\u0142 uzdolnionym dow\u00f3dc\u0105 i wiele dokona\u0142 w celu powi\u0119kszenia swoich ziem. Jego kraj sta\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas jedn\u0105 z najbardziej licz\u0105cych si\u0119 w Europie monarchii, a jego tolerancja wobec muzu\u0142man\u00f3w by\u0142a jak na tamte czasy wyj\u0105tkowo du\u017ca. W czasie jego rz\u0105d\u00f3w Cyd, jedenastowieczny bohater hiszpa\u0144skiej powie\u015bci epickiej, zosta\u0142 wygnany z rodzinnych ziem oraz znalaz\u0142 schronienie u muzu\u0142ma\u0144skich kr\u00f3l\u00f3w Saragossy. Po rozpadzie Kalifatu Kordowy, Al-Andalus rozpad\u0142 si\u0119 na ma\u0142e, walcz\u0105ce ze sob\u0105 pa\u0144stwa, co w ogromnym stopniu u\u0142atwi\u0142o Alfonsowi ekspansj\u0119 w kierunku po\u0142udniowym. Dotar\u0142 a\u017c do Toledo w roku 1085, ale jego podboje zosta\u0142y zahamowane przez inwazj\u0119 Almorawid\u00f3w.<\/p>\n Rekonkwista przyspieszy\u0142a znacz\u0105co ponownie w po\u0142owie XII wieku. Arago\u0144czycy zdobyli w\u00f3wczas ca\u0142\u0105 dolin\u0119 rzeki Ebro wraz z Saragoss\u0105 (1118) i Tortos\u0105 (1148). Kastylijczycy zaj\u0119li tereny nad g\u00f3rn\u0105 Gwadian\u0105, a Portugalczycy zaj\u0119li ziemie nad dolnym Tagiem wraz z Lizbon\u0105 (1147). Kolejne podboje zn\u00f3w wstrzyma\u0142a inwazja z Afryki. Tym razem na pomoc muzu\u0142manom hiszpa\u0144skim przybyli Almohadzi. Ich pot\u0119g\u0119 z\u0142amali sprzymierzeni w\u0142adcy iberyjscy pod wodz\u0105 kr\u00f3la Kastylii Alfonsa VIII Szlachetnego w wielkiej bitwie pod Las Navas de Tolosa (1212), po kt\u00f3rej przez nast\u0119pne p\u00f3\u0142 wieku podbito niemal wszystkie tereny muzu\u0142ma\u0144skie w\u0142\u0105cznie z dawn\u0105 sto\u0142eczn\u0105 Kordob\u0105 (1236). W r\u0119kach muzu\u0142ma\u0144skich osta\u0142y si\u0119 jedynie ziemie Emiratu Grenady.<\/p>\n Po \u015bmierci Alfonsa VII Le\u00f3n i Kastylia ponownie si\u0119 rozdzieli\u0142y, jednak nie na d\u0142ugo \u2013 syn Alfonsa IX, Ferdynand III \u015awi\u0119ty zjednoczy\u0142 dwa kraje obejmuj\u0105c tron Le\u00f3nu w 1230. Fernando, zwany \u015awi\u0119tym, przez ca\u0142e swoje \u017cycie walczy\u0142 z Maurami na po\u0142udniu. Rekonkwista Hiszpanii zosta\u0142a w XIII wieku obwo\u0142ana krucjat\u0105, jednak po ostatecznym podbiciu ziem Kordoby, krzy\u017cowcy spoza Hiszpanii opu\u015bcili szeregi armii. Rz\u0105dy Ferdynanda oznacza\u0142y pocz\u0105tek umocnienia si\u0119 roli Kastylii na europejskiej scenie politycznej, ko\u0144cz\u0105c dyplomatyczn\u0105 izolacj\u0119, wywo\u0142an\u0105 tarciami jego ojca z papie\u017cem. Wtedy to zosta\u0142 zbudowany Uniwersytet Salamanki, jeden z najstarszych uniwersytet\u00f3w Europy, kt\u00f3rego celem by\u0142o nauczanie praw rz\u0105dz\u0105cych ekonomi\u0105 w duchu chrze\u015bcija\u0144skim. Potomek Ferdynanda, Alfons X – zwany M\u0105drym – przyczyni\u0142 si\u0119 do wypromowania my\u015bli klasycznej mauryjskich bibliotek i szk\u00f3\u0142. Nast\u0119pni monarchowie, zwi\u0105zani sojuszem z Kr\u00f3lestwem Aragonii, odsuwali muzu\u0142man\u00f3w dalej na po\u0142udnie, w ko\u0144cu podbijaj\u0105c Gibraltar w 1309. Ostateczne pokonanie Grenady nie by\u0142o jednak mo\u017cliwe ze wzgl\u0119du na os\u0142abienie Kastylii w XIV wieku i trawi\u0105ce \u00f3wcze\u015bnie Kastyli\u0119 i Aragoni\u0119 wojny domowe i sprawy sukcesyjne.<\/p>\n Momentem, kt\u00f3ry wskrzesi\u0142 ruch jednocz\u0105cy hiszpa\u0144skich chrze\u015bcijan, zosta\u0142 nazwany okresem Kr\u00f3l\u00f3w Katolickich. Byli nimi Ferdynand II Katolicki oraz Izabela I Katolicka, kt\u00f3rzy swoim ma\u0142\u017ce\u0144stwem ostatecznie zjednoczyli Hiszpani\u0119 jako kr\u00f3lestwo. W czasie ich wsp\u00f3lnych rz\u0105d\u00f3w, wiele zamk\u00f3w szlachty zosta\u0142o zburzonych oraz zosta\u0142 opracowany publiczny system podatkowy. Ferdynand i Izabela opierali proces unifikacyjny na aspektach religijnych, politycznych oraz ekonomicznych. W\u0142a\u015bnie wtedy muzu\u0142manie zostali ostatecznie wygnani, Aragonia sta\u0142a si\u0119 monopolist\u0105 na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym, a Kastylia konkurowa\u0142a z Portugali\u0105 o dominacj\u0119 na Oceanie Atlantyckim.<\/p>\n Zako\u0144czenie rekonkwisty nast\u0105pi\u0142o po ponad dziesi\u0119cioletniej wojnie jak\u0105 monarchowie katoliccy wydali Grenadzie (1481-1492). Upadek Grenady w styczniu 1492 roku zako\u0144czy\u0142 histori\u0119 pa\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Muzu\u0142man\u00f3w i \u017byd\u00f3w zosta\u0142a zmuszona do opuszczenia Hiszpanii lub nawr\u00f3cenia na chrze\u015bcija\u0144stwo. W zwi\u0105zku z tym Maurowie, \u017bydzi oraz Gitanowie z Granady oraz okolicznych wiosek rozpocz\u0119li masowe migracje na tereny g\u00f3rskie lub do Afryki p\u00f3\u0142nocnej. W 1500 Cisneros powiedzia\u0142: „Nikt z miasta nie jest chrze\u015bcijaninem, a wszystkie meczety s\u0105 teraz ko\u015bcio\u0142ami”.<\/p>\n Najd\u0142u\u017cej niezale\u017cno\u015b\u0107 zachowywa\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 muzu\u0142ma\u0144ska w Granadzie ze wzgl\u0119du na jej du\u017c\u0105 liczebno\u015b\u0107. W 1496, gdy zwierzchnikiem ko\u015bcio\u0142a by\u0142 w Granadzie arcybiskup Hernando de Talavera, spo\u0142eczno\u015b\u0107 muzu\u0142ma\u0144ska musia\u0142a przyj\u0105\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo. Wygnania by\u0142y najbardziej dotkliwe w rejonie Aragonii i Walencji, co spowodowa\u0142o m. in. powstanie w 1568.<\/p>\n Dzi\u0119ki polityce sojuszy z europejskimi pot\u0119gami oraz podbojami Ameryki Po\u0142udniowej i Indii Zachodnich, Hiszpania rozpocz\u0119\u0142a powolne budowanie swojego imperium. Traktat z Tordesillas, wynegocjowany pomi\u0119dzy papie\u017cem Aleksandrem VI a Portugali\u0105 i Hiszpani\u0105, podzieli\u0142 \u015bwiat na dwie strefy wp\u0142yw\u00f3w. Ogromne ilo\u015bci z\u0142ota z kopalni Nowego \u015awiata trafia\u0142y do hiszpa\u0144skiego skarbca, co powodowa\u0142o jednak wzrost inflacji oraz podminowa\u0142o pozycj\u0119 waluty. Ponadto, Hiszpania by\u0142a zale\u017cna od swoich kolonii, a kiedy El\u017cbieta I rozpocz\u0119\u0142a masowe napady na hiszpa\u0144skie statki, kraj Iber\u00f3w cierpia\u0142 niewyobra\u017calne straty. Te przyczyny, oraz wygnanie wa\u017cnej ekonomicznie klasy \u017byd\u00f3w i Maur\u00f3w wywo\u0142a\u0142y upadek gospodarki oraz zako\u0144czy\u0142y z\u0142oty wiek Hiszpanii.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rekonkwista (hiszp., port. reconquista – ponowne zdobycie) \u2013 walka chrze\u015bcijan o wyparcie Maur\u00f3w z P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, trwaj\u0105ca od VIII do XV wieku. Wyp\u0119dzanie muzu\u0142man\u00f3w zosta\u0142o zapocz\u0105tkowane przez pierwszego kr\u00f3la Asturii, don Pelayo (718-737), kt\u00f3ry zbuntowawszy si\u0119 w 718 przeciwko naje\u017ad\u017acom, wyda\u0142 walk\u0119 Maurom w g\u00f3rach…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1177","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sin-categoria-pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n