\n
\u00a0<\/p>\n
<\/p>\n
Hiszpania<\/strong>, Kr\u00f3lestwo Hiszpanii<\/strong> (hiszp. Reino de Espa\u00f1a<\/strong>, gal. Reino de Espa\u00f1a, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’Espa\u00f1a, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’Espa\u00f1a) \u2013 najwi\u0119ksze z trzech pa\u0144stw po\u0142o\u017conych na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim. Na zachodzie Hiszpania graniczy z Portugali\u0105, na po\u0142udniu z nale\u017c\u0105cym do Wielkiej Brytanii Gibraltarem, oraz przez Ceut\u0119 i Melill\u0119 z Marokiem. Na p\u00f3\u0142nocy, przez Pireneje, kraj graniczy z Francj\u0105 i Andor\u0105. W sk\u0142ad Hiszpanii wchodz\u0105 tak\u017ce Baleary na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym, Wyspy Kanaryjskie na Oceanie Atlantyckim oraz tzw. terytoria suwerenne (hiszp.: plazas de soberan\u00eda), w sk\u0142ad kt\u00f3rych wchodz\u0105 dwie hiszpa\u0144skie posiad\u0142o\u015bci w Afryce P\u00f3\u0142nocnej, Ceuta i Melilla, oraz liczne niezamieszkane wyspy po \u015br\u00f3dziemnomorskiej stronie Cie\u015bniny Gibraltarskiej, takie jak enklawy b\u0119d\u0105ce cz\u0119\u015bciami prowincji Kadyks i Malaga: Chafaryny, Albor\u00e1n czy Perejil. Do Hiszpanii, a dok\u0142adniej do Katalonii, nale\u017cy tak\u017ce otoczone przez terytorium francuskie miasteczko Ll\u00edvia. Najdalej wysuni\u0119tym na p\u00f3\u0142noc punktem kraju jest przyl\u0105dek Estaca de Bares w Galicii, na po\u0142udnie \u2013 Punta Saltos na kanaryjskiej wyspie Hierro, na wschodzie \u2013 Punta Esper\u00f3 na Minorce.<\/p>\n Geografia<\/strong><\/u><\/p>\n Hiszpania to kraj wy\u017cynny i g\u00f3rzysty.<\/p>\n Budowa geologiczna<\/strong><\/u><\/p>\n Centralna cz\u0119\u015b\u0107 Hiszpanii zbudowana jest z masyw\u00f3w paleozoicznych, cz\u0119\u015bciowo przykrytych osadami mezozoicznymi i kenozoicznymi, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w rozleg\u0142ych nieckach. Od p\u00f3\u0142nocnego wschodu i po\u0142udniowego wschodu granicz\u0105 z nimi alpejskie pasma fa\u0142dowe Pirenej\u00f3w i G\u00f3r Betyckich.<\/p>\n G\u00f3ry<\/strong><\/u><\/p>\n Hiszpania jest krajem wy\u017cynno-g\u00f3rskim (oko\u0142o 90 proc. obszaru zajmuj\u0105 wy\u017cyny i g\u00f3ry). Centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kraju zajmuje wy\u017cyna zwana Meset\u0105 Iberyjsk\u0105, kt\u00f3ra wznosi si\u0119 \u015brednio do 600 m n.p.m. G\u00f3ry Kastylijskie dziel\u0105 j\u0105 (najwy\u017cszy szczyt Almanzor \u2013 2592 m n.p.m.) na dwie cz\u0119\u015bci: Star\u0105 i Now\u0105 Kastyli\u0119. Meset\u0119 otaczaj\u0105 g\u00f3ry: od p\u00f3\u0142nocy G\u00f3ry Kantabryjskie z najwy\u017cszym szczytem Torre de Cerredo (2648 m n.p.m.), od p\u00f3\u0142nocnego wschodu G\u00f3ry Iberyjskie z kulminacj\u0105 Moncayo (2313 m n.p.m.). Na granicy z Francj\u0105 rozpo\u015bcieraj\u0105 si\u0119 niedost\u0119pne Pireneje z kulminacj\u0105 Aneto (3404 m n.p.m.), kt\u00f3re wraz z G\u00f3rami Iberyjskimi i ni\u017cszymi G\u00f3rami Katalo\u0144skimi otaczaj\u0105 nizinn\u0105 Kotlin\u0119 Arago\u0144sk\u0105.<\/p>\n Najwy\u017csze szczyty w Hiszpanii:<\/strong><\/u><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Hydrologia<\/strong><\/u><\/p>\n G\u0142\u00f3wnymi rzekami Hiszpanii s\u0105: Tag<\/strong>, Ebro<\/strong>, Gwadiana<\/strong>, Duero<\/strong> i Gwadalkiwir<\/strong> – p\u0142yn\u0105 one w g\u0142\u0119bokich dolinach oraz maj\u0105 zmienne stany w\u00f3d. Duero jest najobfitsz\u0105 w wod\u0119 rzek\u0105 na P\u0142w. Iberyjskim, ale i jej wody znacznie opadaj\u0105 w lecie. Istnienie prog\u00f3w uniemo\u017cliwia \u017ceglug\u0119, lecz stwarza mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania energetycznego. Dop\u0142ywy s\u0105 wykorzystywane dla cel\u00f3w irygacyjnych, co jednak mo\u017cliwe jest dzi\u0119ki budowie zbiornik\u00f3w retencyjnych. Najwi\u0119kszy z nich znajduje si\u0119 na Esli w pobli\u017cu jej uj\u015bcia do Duero. Tag, z kolei jest najd\u0142u\u017csz\u0105 rzek\u0105 p\u00f3\u0142wyspu (~1 010 km), lecz jest ona ma\u0142o zasobna w wod\u0119. Na odcinku 50 km tworzy granic\u0119 mi\u0119dzy Hiszpani\u0105 a Portugali\u0105. Wody Tagu sp\u0142ywaj\u0105 na zach\u00f3d g\u0142\u0119boko wci\u0119t\u0105 (100 – 150 m) dolin\u0105. Jej niskie stany w porze letniej i du\u017ce spadki terenu uniemo\u017cliwiaj\u0105 \u017ceglug\u0119 na tej rzece. Gwadiana jest rzek\u0105 w swym g\u00f3rnym biegu rzek\u0105 typowo krasow\u0105 – miejscami zanikaj\u0105c\u0105 i miejscami pokazuj\u0105c\u0105 si\u0119 w jeziorach krasowych.<\/p>\n Gleby<\/strong><\/u><\/p>\n Pokrywa glebowa Hiszpanii jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana. P\u00f3\u0142nocne obszary pokryte s\u0105 glebami brunatnymi, a w G\u00f3rach Kantabryjskich, wyst\u0119puje kompleks gleb bielicowych o niewykszta\u0142conym profilu. W wielu miejscach Galicji (zw\u0142aszcza w dorzeczu g\u00f3rnego Minho, o du\u017cej wilgotno\u015bci) rozpowszechnione s\u0105: gleby piaszczyste, szkieletowe i zabagnione a nawet torfowiska. Ogromne regiony pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Hiszpanii pokryte s\u0105 glebami br\u0105zowymi (cynamonowymi) i brunatnymi \u015br\u00f3dziemnomorskimi.<\/p>\n Flora<\/strong><\/u><\/p>\n P\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kraju porastaj\u0105 lasy li\u015bciaste, za\u015b na po\u0142udniu dominuj\u0105 lasy iglaste. Na po\u0142udniu i w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kraju wyst\u0119puje ro\u015blinno\u015b\u0107 \u015br\u00f3dziemnomorska z enklawami wiecznie zielonych las\u00f3w z d\u0119bem korkowym, oliwk\u0105 i pini\u0105. Na suchym obszarze po\u0142udniowo-wschodnim ro\u015bnie trawa stepowa, g\u0142\u00f3wnie ostnica mocna. W g\u00f3rach wyst\u0119puj\u0105 pi\u0119tra ro\u015blinne. Na Wyspach Kanaryjskich ro\u015blinno\u015b\u0107 jest uboga z endemiczn\u0105 dracen\u0105 smocz\u0105, ro\u015blinami gruboszowatymi i wawrzynem kanaryjskim. Na Minorce wyst\u0119puje zimozielona formacja ro\u015blinna garig. Ponadto flor\u0119 Hiszpanii uzupe\u0142niaj\u0105 takie ro\u015bliny jak: d\u0105b skalny, palma kar\u0142owata, drzewo chleba \u015bwi\u0119toja\u0144skiego oraz, najbardziej pospolita z wszystkich wymienionych sosna alpejska, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 jasnozielonymi ig\u0142ami, srebrzystymi ga\u0142\u0119ziami i rudobr\u0105zowymi szyszkami.<\/p>\n Fauna<\/strong><\/u><\/p>\n Podobnie jak w przypadku flory tak i w faunie znajdujemy tu przedstawicieli \u015brodkowoeuropejskiej i p\u00f3\u0142nocnoafryka\u0144skiej fauny. Na p\u00f3\u0142nocy kraju przewa\u017caj\u0105 gatunki \u015brodkowoeuropejskie. W Pirenejach mo\u017cna spotka\u0107 dzikie \u015bwinie, wilki, kozice czy rysie. Z ptak\u00f3w drapie\u017cnych spotkamy or\u0142y i s\u0119py. W g\u00f3rach centralnej cz\u0119\u015bci Hiszpanii wyst\u0119puj\u0105 lisy, borsuki, krety i r\u00f3\u017cnorodne gryzonie. W tym samym rejonie, na stepowych nizinach wyst\u0119puj\u0105 zaj\u0105ce, kr\u00f3liki i populacja r\u00f3\u017cnorodnych gryzoni. Na po\u0142udniu Hiszpanii wyst\u0119puj\u0105 reprezentanci p\u00f3\u0142nocnoafryka\u0144skiej fauny, zwierz\u0119ta takie jak je\u017cozwierz, przepi\u00f3rka, \u0142asica, szakal oraz wiele gatunk\u00f3w jaszczurek. Na Gibraltarze wyst\u0119puje jedyny gatunek ma\u0142p europejskich \u2013 magota gibraltarska[7]. Rzeki kraju obfituj\u0105 w r\u00f3\u017cnorodne gatunki ryb takie jak: pstr\u0105gi, \u0142ososie \u2013 w rzekach w regionie Kantabrii, p\u0142ocie czy \u015bwinki. W przybrze\u017cnych rejonach m\u00f3rz napotka\u0107 mo\u017cna tu dorsze, makrele i tu\u0144czyki. Miejscowe zwierz\u0119ta, nie spotykane gdzie indziej w Europie, to m.in. \u017ceneta i kozioro\u017cec pirenejski. Licznie wyst\u0119puj\u0105 tu ptaki.<\/p>\n Podzia\u0142 administracyjny<\/strong><\/u><\/p>\n Hiszpania dzieli si\u0119 na 17 wsp\u00f3lnot autonomicznych (Comunidades Aut\u00f3nomas), kt\u00f3re ciesz\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 autonomi\u0105 (g\u0142\u00f3wnie w kwestiach szkolnictwa, podatk\u00f3w, itd.), oraz dwa miasta autonomiczne (Ciudad Aut\u00f3noma). Oto one:<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Hiszpanii stanowi\u0105 tzw. hiszpa\u0144skie posiad\u0142o\u015bci w Afryce P\u00f3\u0142nocnej:<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Klimat<\/strong><\/u><\/p>\n Klimat Hiszpanii jest zr\u00f3\u017cnicowany, od ch\u0142odnego i deszczowego na p\u00f3\u0142nocnym zachodzie, po gor\u0105cy i suchy na r\u00f3wninach Andaluzji. Wynika to z ukszta\u0142towania terenu. Centrum kraju charakteryzuje si\u0119 klimatem kontynentalnym. Jest to teren otoczony pasmami g\u00f3rskimi, w zwi\u0105zku z czym nie dociera tam wilgotne powietrze i jest bardzo sucho. Wyst\u0119puj\u0105 du\u017ce amplitudy temperatur dziennych jak i rocznych. Latem na ca\u0142ym obszarze kraju z wyj\u0105tkiem p\u00f3\u0142nocnego wybrze\u017ca, jest gor\u0105co i s\u0142onecznie. \u015arednie temperatury wynosz\u0105 12 \u00b0C w styczniu i 25\u00b0 w lipcu, roczna ilo\u015b\u0107 opad\u00f3w si\u0119ga 250 mm. Madryt, le\u017c\u0105cy na wysoko\u015bci 660 m, ma \u015brednie temp. 5 \u00b0C w styczniu i 24 \u00b0C w lipcu. P\u00f3\u0142noc kraju jest terenem zdecydowanie wilgotnym. Wyst\u0119puj\u0105 tam spore opady, a temperatury s\u0105 umiarkowane. Niewielkie amplitudy miesi\u0119czne wskazuj\u0105 na \u0142agodne zimy (od 6 \u00b0C do 10 \u00b0C) i ch\u0142odne lata (\u015brednio poni\u017cej 22 \u00b0C). Obszar wybrze\u017ca na wschodzie i po\u0142udniu kraju przejawia cechy klimatu \u015br\u00f3dziemnego z wp\u0142ywem klimatu morskiego, im bardziej na po\u0142udnie\u00a0tym bardziej gor\u0105cy klimat. Jest to teren raczej suchy, z gor\u0105cym latem (ponad 22 \u00b0C) i \u0142agodn\u0105 zim\u0105 (od 6 \u00b0C na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim wybrze\u017cu do ponad 10 \u00b0C na po\u0142udniu).<\/p>\n Strefy klimatyczne w Hiszpanii:<\/strong><\/u><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Strefa klimatyczna: Podzwrotnikowa i umiarkowana J\u0119zyk<\/strong><\/u><\/p>\n \u00a0<\/p>\n W Hiszpanii status urz\u0119dowego ma j\u0119zyk: kastylijski <\/strong>(potocznie zwany hiszpa\u0144skim), oraz regionalnie tak\u017ce: katalo\u0144ski, baskijski i galisyjski. Zgodnie z zapisem w konstytucji Hiszpanii, ka\u017cdy obywatel tego kraju ma obowi\u0105zek zna\u0107 j\u0119zyk kastylijski.<\/p>\n J\u0119zyk katalo\u0144ski<\/strong> jako urz\u0119dowy wyst\u0119puje w Katalonii i na Balearach. Poza tym u\u017cywany jest w Pasie Zachodnim (Aragonia) i w comarce Carche na terenie Murcji. Na terenie wsp\u00f3lnoty autonomicznej Walencja, u\u017cywany jest wariant j\u0119zyka katalo\u0144skiego \u2013 walencja\u0144ski. J\u0119zyk galicyjski jako urz\u0119dowy wyst\u0119puje tylko w Galicji. Ponadto u\u017cywany jest w prowincjach Le\u00f3n i Zamora, jednak nie ma tam statusu urz\u0119dowego. J\u0119zyk baskijski jako urz\u0119dowy wyst\u0119puje w Kraju Bask\u00f3w i na p\u00f3\u0142nocy Nawarry. W gminach doliny Ar\u00e1n w katalo\u0144skiej prowincji Lleida, obowi\u0105zuje j\u0119zyk aranejski, wariant oksyta\u0144skiego.<\/p>\n Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce liczne j\u0119zyki i dialekty roma\u0144skie, kt\u00f3re nie maj\u0105 statusu urz\u0119dowych w \u017cadnej z hiszpa\u0144skich gmin. S\u0105 to:<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 Hiszpania, Kr\u00f3lestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de Espa\u00f1a, gal. Reino de Espa\u00f1a, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’Espa\u00f1a, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’Espa\u00f1a) \u2013 najwi\u0119ksze z trzech pa\u0144stw po\u0142o\u017conych na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim. Na zachodzie Hiszpania graniczy z Portugali\u0105, na po\u0142udniu z…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-951","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sin-categoria-pl"],"acf":[],"yoast_head":"\n\n\n
\n \n\t\t\t\tSzczyt<\/strong><\/td>\n \n\t\t\t\tProwincja<\/strong><\/td>\n \n\t\t\t\tWysoko\u015b\u0107 (m.n.p.m.)<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tTeide<\/td>\n \n\t\t\t\tSanta Cruz de Tenerife<\/td>\n \n\t\t\t\t3718<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tMulhac\u00e9n<\/td>\n \n\t\t\t\tGranada<\/td>\n \n\t\t\t\t3478<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tAneto<\/td>\n \n\t\t\t\tHuesca<\/td>\n \n\t\t\t\t3404<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tVeleta<\/td>\n \n\t\t\t\tGranada<\/td>\n \n\t\t\t\t3392<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tPico Posets<\/td>\n \n\t\t\t\tHuesca<\/td>\n \n\t\t\t\t3375<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tLa Alcazaba<\/td>\n \n\t\t\t\tGranada<\/td>\n \n\t\t\t\t3366<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tMonte Perdido<\/td>\n \n\t\t\t\tHuesca<\/td>\n \n\t\t\t\t3355<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tPico Marbor\u00e9<\/td>\n \n\t\t\t\tHuesca<\/td>\n \n\t\t\t\t3328<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tPico de la Maladeta<\/td>\n \n\t\t\t\tHuesca<\/td>\n \n\t\t\t\t3309<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \n
\n
\n\tKlimat: \u015ar\u00f3dziemnomorski, kontynentalny i morski<\/p>\n\n
\n